چکیده فارسی: ساختارهای اجتماعی که هر مکتبی برای دستیابی به اهداف خود تعریف می کند، بر اساس مبانی نظری (عمدتا جهان شناسی، انسان شناسی و ارزش شناسی) و در مقایسه با مکاتب دیگر متفاوت می شود. از این رو، پیشرفت و توسعه و شاخص های آن در کشورهای اسلامی و کشورهای غربی به دلیل نگاه متمایز آن ها به جهان، انسان و ارزش ها تعریف دیگری پیدا می کند. یکی از تفاوت های مهم اسلام با غرب به جایگاه خانواده مربوط می شود. اگر خانواده برای انسان غربی در حکم خوابگاهی اضطراری برای رفع نیازهای حداقلی مطرح است، در نگاه اسلام برای تامین حداکثری نیازها تعبیه شده است؛ به گونه ای که بسیاری از ساختارها و سازمان های اجتماعی (از جمله کانون های پرورشی، مساجد، رسانه های جمعی و غیره) در حکم امتداد نهاد خانواده تعریف می شود. در پژوهش حاضر، این دیدگاه که با عنوان خانواده محوری یاد می شود، با بهره گیری از ظرفیت روش شناسی بنیادین و روش تحلیل انتقادی، به عنوان نقطه عزیمت الگوی اسلامی ایرانی پیشرفت معرفی خواهد شد. یافته ها نشان می دهد خانواده به عنوان مهم ترین نهاد جامعه اسلامی، در صورتی که جایگاه واقعی و مورد انتظار داشته باشد، ثمرات فراوانی از جمله کاهش هزینه های اقتصادی اجتماعی، تربیت نسل های مومن و کارآمد، گسترش امنیت روانی و اخلاقی را نصیب جامعه اسلامی خواهد کرد که از عوامل و زمینه های مهم پیشرفت و تعالی به شمار می رود. چکیده عربی: تختلف الهیاکل الاجتماعیة التی تصمّمها کلّ مدرسة لتحقیق أهدافها من ناحیة المبانی النظریة (الکوزمولوجیة، والأنثروبولوجیة، والإکسیولوجیة عادةً) وفی مقارنة مع سائر المدارس. ولذلک یختلف تعریف التقدّم والتطوّر ومؤشراتها فی الدول الإسلامیة والدول الغربیة بسبب اختلاف رؤیتهم للکون، والإنسان والقیم. یتمثّل واحد من الفروق المهمّة بین الإسلام والغرب فی مکانة الأسرة. وفی حین أنّ الأسرة تعدّ للإنسان الغربی بمثابة سکن طارئ لتلبیة المستوى,الأدنى,من الاحتیاجات؛ ولکنها جاءت فی رؤیة الإسلام لتلبیة المستوى,الأعلى,من الاحتیاجات، بحیث أنّ الکثیر من الهیاکل والمؤسسات الاجتماعیة (کمراکز التربیة، والمساجد، ووسائل الإعلام الجماهیریة و. . . ) یتمّ تعریفها فی امتداد الأسرة. أمّا الباحث فی المقالة التی بین یدی القارئ الکریم یقوم بتعریف الرؤیة المبتنیة على,محوریة الأسرة کنقطة إنطلاق للنمط الإسلامی الإیرانی للتقدّم، وذلک من خلال استخدام قابلیة المنهجیة الأساسیة والاعتماد على,المنهج التحلیل الانتقادی. وتشیر نتائج الدراسة إلى,أنّ الأسرة کأهمّ مؤسسة فی المجتمع الإسلامی لها آثارها الایجابیة وتؤدّی دوراً کبیراً فی تقلیل التکالیف الاقتصادیة الاجتماعیة، وتربیة الأجیال المؤمنة والفاعلة، وتوسیع الأمن النفسی والأخلاقی للمجتمع الإسلامی الذی یعدّ من العوامل والأرضیات المهمّة للتقدّم والتعالی، وکلّ ذلک حینما تعید الأسرة مکانتها الحقیقیة والمتوقعة فی المجتمع.

عرف الناس عبر التاریخ العربی والإسلامی دور المؤسسات الدینیة فی دفع جماهیر الأمة لاتخاذ موقف ما تجاه الأخطار الداخلیة أو الخارجیة التی واجهها العالم الاسلامی برمته.الحدیث هنا عن دور هذه المؤسسات فی أهم قضیة. بالنسبة للعالم العربی والاسلامی وهی قضیة فلسطین اولا، و کیف کان دور هذه المؤسسات الی یومنا هذا، وماذا عن المرجعیات الدینیة والمفکرین الاسلامیین تجاه هذه القضیة. حول هذا الموضوع حاورنا الدکتور حسن مصطفی الباش أستاذ علم الأدیان المقارن وتاریخ القدس الشریف.

چکیده فارسی:همگام با گذر زمان و پیشرفت علم و تکنولوژی، در حوزه روابط اجتماعی افراد جوامع مختلف، تغییرات و تحولاتی رخ داده که با اندکی تامل قابل مشاهده است. تغییرات در آمال و آرزوها، نیازها و انتظارات افراد بر نهادهای اجتماعی تاثیر گذاشته و از دگرگونی این نهادها تاثیر می پذیرد. نهاد خانواده نیز به عنوان پایه ای ترین نهاد هر جامعه از این حوزه مصون نمانده و در حال تغییر و دگرگونی است. بی تردید تحولات در نقش و جایگاه نهاد خانواده، در وضعیت جامعه و کارکردهای آن قابل مشاهده خواهد بود. یکی از مهم ترین این تغییرات در دهه های اخیر در حوزه ازدواج رخ داده است. این نوشتار درصدد است تا دگرگونی های اجتماعی در مساله ازدواج در ایران را به همراه نقش و عملکرد حکومت و نهادهای ذیربط بررسی نماید. چکیده عربی:بمرور الوقت وحصول التقدم العلمی والتکنولوجی، حصلت فی قطاع العلاقات الاجتماعیة للافراد والمجتمعات المختلفة تغییرات و تحولات یمکن ملاحظتها بشیء من التأمل. وقد ترکت التغییرات فی الآمال والتطلعات والاحتیاجات والأمانی لدی الأفراد، آثارها علی المؤسسات الاجتماعیة و تأثرت من بعد بحالة التغییر فی هذه المؤسسات. و لم تنأی مؤسسة الاسرة التی تشکل اللبنة الاساسیة لأی مجتمع عن هذا النطاق فباتت فی حالة تغییر و تبدل. و لا شک أن التحولات فی دور مؤسسة الاسرة و مکانتها ستکون قابلة للملاحظة ضمن اوضاع المجتمع و فعالیاته، و أحد أهم هذه التغییرات حصلت فی مجال الزواج خلال العقود الاخیرة. و یعمد هذا البحث الی دراسة التغییرات الاجتماعیة فی مسألة الزواج فی ایران علاوة علی دور و اداء الحکومة و المؤسسات المعینة.

چکیده فارسی:جوامع همواره در حال تحول و دگرگونی هستند و نهادهای اجتماعی، نظام ارزش ها، هنجارها و ساختارهای فرهنگی نیز در حال تحولند. تغییرات اجتماعی گرچه در تمام جوامع و زمان ها اتفاق افتاده و می افتد، سطح و جهت آن از جامعه ای به جامعه دیگر متفاوت است. در نتیجه، شناخت هویت و گستره تغییرات اجتماعی دارای اهمیت است. فضای فرهنگی اطراف ما که بستر اصلی تبیین پدیده ها می باشد با تحولات فراگیری مواجه است. با جهانی شدن فرهنگ و پیامدهای آن، معمای جرم به موضوعی پیچیده تر و دارای ابعاد گسترده تر تبدیل شده و تغییر و تحولات در روابط و نهادهای اجتماعی موجب تضعیف پیشگیری اجتماعی می گردد. این تغییر و تحول در ساحت فرهنگ، ضرورت توسعه نگاه فرهنگی در مطالعات جرم شناختی را ایجاب می کند. چکیده عربی:تتغیر المجتمعات دوما من حال إلی حال وتتغیر مع تغیرها المؤسسات والقیم والقواعد الاجتماعیة والهیاکل الثقافیة. مع أن هذه التغییرات توجد فی کل المجتمعات وکل الأزمنة لکنها تختلف من مجتمع إلی أخر فی نوعها ومداها ولهذا یهتم بمعرفة ماهیة هذه الغییرات الاجتماعیة وسعتها. ونری أن الأوساط الثقافیة التی هی الأساس لتبیین الظواهر الاجتماعیة تتحول تحولا عاما ومع عولمة الثقافة والنتائج الحاصلة منها صار لغز الجریمة موضوعا معقدا فی حین أنه أخذت أبعاد واسعة .والتغییر والتحول فی العلاقات والمؤسسات الاجتماعیة یؤدی إلی الضعف فی الوقایة الاجتماعیة الحاصلة من قبول المجتمع والقیم الاجتماعیة من جانب الأشخاص. وهذه التغییرات فی ساحة الثقافة توجب توسیع النظر الثقافی فی مطالعات علم الجریمة.

ربما تکون عقیدة الانتظار من أکثر التعالیم المهدویة استخدامًا وتکرارًا. وللانتظار دور فرید ومؤثر فی إرشاد وتنظیم المنتظرین والمجتمع المنتظر. ویمکن التعبیر عن هذا الدور المؤثر الذی لا بدیل عنه، فی المجالین الشخصی والاجتماعی باتجاهین ایجابی وسلبی. فی الاتجاه الإیجابی تم مناقشة المؤانسة الاجتماعیة وفی الاتجاه السلبی تم مناقشة الضبط الاجتماعی. المؤانسة الاجتماعیة تعنی اکتساب البصیرة والوعی بقیم المجتمع وأعرافه لمأسستها وتنفیذها فی المجتمع دون ضغوط خارجیة ودون استخدام أدوات الضبط الاجتماعی. لکن الضبط الاجتماعی هی استمرار لعملیة المؤانسة الاجتماعیة. المؤانسة الاجتماعیة هی توافق طوعی واختیاری. وعندما لا یتحقق التوافق، یتم استخدام آلیات الضبط الاجتماعی لنقل وإنفاذ المعاییر والتوقعات الاجتماعیة. فی فترة المعاصر، عانی المنتظرون والمجتمع المنتظر من المشاکل العدیدة بسبب الغزو الثقافی الغربی وظهرت تحدیات للمجتمع؛ ومن أجل التغلب علی هذه المشاکل والتحدیات لا بد من استخدام المهدویة وتعالیمها لترویج نمط الحیاة الإسلامی وتعزیزها فی شکل المؤانسة الاجتماعیة أولا والقضاء علی نمط الحیاة الغربی وإصلاحها فی شکل الضبط الاجتماعی ثانیا.یستخدم هذا المقال کبحث کیفی المنهج المکتبی الوثائقی فی جمع البیانات والأسلوب الوصفی والتحلیلی فی معالجة المعلومات للوصول إلی نتائج مثل تحقیق مؤشرات المؤانسة الاجتماعیة لمقولة الانتظار وتطبیق أدوات الضبط الاجتماعی حول محور الانتظار فی المجتمع.

1إنّ رأس المال البشری یؤثر بِشکل إیجابی علی أی مؤسسه، ویؤدی إلی تنفیذ الأعمال وتحقیقها فی إطار التنمیه داخل المؤسسه. ومن خلال الاستثمار فی الموارد البشریه أیضاً قد یتم الحصول علی أرضیه لِتوفیر مجال للتنمیه فی المعروض من الکوادر المتخصصه  کعامل للتقدم نحو الأفضل. إنّ مجال الاستراتیجیات المتعلقه بتنمیه رؤوس الأموال البشریه لریاده الأعمال، یُعد أحد أهم مجالات الدراسه الحدیثه فی بحوث رأس المال والمکاسب البشریه وکذلک ضمن مجال ریاده الأعمال البشریه، وقد اُجریت عده دراسات فی هذا الصدد ولکن لم یتمکن أحد أو جهه من تقدیم نموذج عام ومقبول فی هذا الشأن حتی یومنا هذا. وبعد مراجعه الدراسات والبحوث حول رأس المال البشری، قد تبیّن بأن هناک عوامل متعدده تؤثر علی تقدم رأس المال البشری الریادی لِعمال إحدی الدوائر الحکومیه. ونظراً إلی أهمیه البحث، فإنّ الهدف الرئیس له یتمثل فی تقدیم نموذج حول استراتیجیات تنمیه رأس المال البشری أو الإنسانی الریادی فی المؤسسات الحکومیه. وقد قام البحث فی إطار الاتجاه الکیفی، واستفاد الباحثون من المقابلات المعمقه والاکتشافیه عبر مرحلتین مع 10 من المدیرین والخبراء فی مؤسسه الجهاد الزراعی للحصول علی البیانات اللازمه للبحث. قد تم تأیید أداه المقابله من حیث الصحه الصوریه للمحتوی ومن حیث الموثوقیه عبر التوافق بین الترمیزین. حصل البحث من بین 280 بنیه کلامیه استخرجها الباحثون من المقابلات علی 28 عاملاً مؤثرا ًعلی ثلاث مستویات فردیه ومؤسسیه وکبری، وکذلک سبعه استراتیجیات من أجل تنمیه رأس المال البشری الریادی التی شملت استراتیجیات التعلیم واستراتیجیات التشریع المالی والقانونی، واستراتیجیات الموارد الإنسانیه، واستراتیجیات الخارجه عن المؤسسه، واستراتیجیات التکنولوجیا، والاستراتیجیات الثقافیه والاستراتیجیات لخلق الخطاب أو الرؤیه.

من خلال التأمل فی آیات القرآن الکریم، یمکن استنتاج أن الکلام الإلهی حول العدالة یتجاوز حدود التوصیة والحث علی العدل. ففی کثیر من المواضع، یعرض القرآن خصائص وممیزات النظام الاجتماعی القائم علی العدل. بناءً علی ذلک، تهدف هذه الدراسة إلی توضیح ملامح النظام الاجتماعی العادل کما هو وارد فی الآیات المکیة. والسؤال الرئیس هو: ما هی العناصر التی یقوم علیها العیش الاجتماعی العادل فی الآیات المکیة من القرآن الکریم؟ بالرجوع إلی النص القرآنی والتفاسیر السیاسیة والاجتماعیة المعتبرة، وباستخدام المنهج الوصفی ـ التحلیلی، توصلت الدراسة إلی أن ملامح المجتمع العادل التی رسمها الله سبحانه وتعالی للمسلمین قبل الهجرة إلی المدینة وتأسیس الدولة الإسلامیة، هی مجتمع خالٍ من الفقر والجوع، ومن التکاثر وتکدیس الثروات، والاحتکار فی وسائل الإنتاج، والتطفیف ونقص المکیال والمیزان، وبعیدٌ عن التعاملات الربویة. المجتمع المثالی العادل الذی یُفترض أن یؤسّسه النبی| بمساعدة المسلمین فی یثرب، یتمیز أولاً بأنه خالٍ من الفقر والجوع، بحیث یتمتع جمیع أفراده بالحد الأدنی من متطلبات الحیاة. لذلک، شُرّعت أحکامٌ مثل إطعام المساکین والصدقات والزکاة لتحقیق هذا المجتمع، وألزمت المسلمین بهذه القوانین. یعتمد النظام المالی لهذا المجتمع المثالی علی مبدأ توزیع الثروات وتفتیتها، بحیث لا یوجد فیه اکتناز المال والتکاثر وتکدیس رأس المال الراکد. کما أن الأدوات والوسائل الضروریة للحیاة التی یجب أن تکون مُتاحة للجمیع وفی متناولهم لا تخضع فی هذا المجتمع لاحتکار الأغنیاء، بل تُستخدم لصالح العامة. کذلک، یخلو هذا المجتمع من التطفیف والبخس، وهما شکلان من أشکال الفساد الاقتصادی، وتُراعی حقوق الآخرین فی هذا الجانب، کما أن إعادة توزیع الثروة لا تتم من خلال التعاملات الربویة والاستغلالیة، بل عبر الواجبات المالیة مثل «الحق المعلوم» و«الزکاة». إن مثل هذا المجتمع العادل یمکن أن یکون نموذجاً دینیاً مثالیاً لتحقیق هدف العدالة الاجتماعیة.

لا شک فی طبیعة الإنسان الإجتماعیة حیث أن المفکرین الإسلامیین أجمعین یعتبرون الإنسان کائناً اجتماعیاً. یعد دعم ومساندة البعض فی العلاقات الاجتماعیة من القضایا المهمة الموجودة فی جمیع مجالات الحیاة الاجتماعیة، بما فی ذلک المجالات الحکومیة والعسکریة والاقتصادیة والتعلیمیة وغیرها. وفی عالمنا الیوم، حیث یتجلی فراغ الصدق فی الکلام والسلوک والمعتقدات والأفکار والآراء بشکل کبیر فی العلاقات الاجتماعیة، والناس فی أی نوع من العلاقات الاجتماعیة، وخاصة مع أولئک الذین یملکون السلطة والثروة والعلم، یفترضون الکذب فی سلوک هؤلاء وکلامهم. فلهذا لا بد من بیان رأی الدین الإسلامی المبین فی هذا الشأن وتقدیمه کنظریة عالمیة علی المستوی الدولی کأحد مبادئ الفکر الإسلامی الحدیث. لیتعرف العالم علی تعالیم الإسلام الصحیحة ویکون تمهیدا لظهور الوعد الصادق الإمام الحجة أرواحنا له الفداء فی الساحة الدولیة. وفی هذا المقال یبحث الباحث عن معیار هذا الدعم من وجهة نظر الآیة 119 من سورة التوبة. وهذه الآیة المبارکة هی کمبدأ فی العلاقات الاجتماعیة، فی أی نوع من العلاقات، سواء کانت حکومیة، أو اقتصادیة، أو تعلیمیة، أو غیرها. وتوصل هذا البحث إلی أن المعیار الأساسی فی جمیع العلاقات هو الصدق، الذی یتجسد بالصادقین. ومنهج البحث عبارة عن مزیج من الوصف والتحلیل وفقا لمصادر البحث التی تشتمل القرآن الکریم والأحادیث النبویة.

چکیده فارسی:توانمند سازی زنان، یکی از مباحث بسیار حساس در سال های اخیر بوده است که آگاهی از پیامدهای آن، سیاست گذاران را یاری می کند تا به تقویت هر چه بیشتر پیامدهای مثبت آن بپردازند. در این مقاله تلاش می شود پیامدهای مثبت و منفی توانمند شدن زنان ایرانی، بررسی شود. روش تحقیق از نوع پیمایشی است و با استفاده از روش نمونه گیری تصادفی ساده، 405 نفر پرسشنامه تحقیق را تکمیل کرده اند. با استفاده از داده های حاصل از پرسش نامه، 6 فرضیه تحقیق مورد آزمون قرار گرفته است و نتایج تحقیق نشان می دهد که از نظر زنان، توانمندسازی زنان اثرات مثبتی روی نهادهای خانوادگی، اقتصادی، سیاسی دارد و این تاثیرات مثبت در مورد نهادهای مذهبی کمتر است. ولی از نظر مردان، یافته ها حاکی از این است که توانمند شدن زنان به عنوان پدیده اجتماعی نو ظهور اثرات معنی داری روی نهادهای مذهبی، اقتصادی و سیاسی ندارد و برای نهادهای خانوادگی به طور همزمان پیامدهای مثبت و منفی به بار می آورد.   چکیده عربی:إن تمکین المرأة یعتبر من الابحاث الحساسة خلال الاعوام الاخیرة، بحیث ان الاطلاع علی نتائجه، یمکن واضعی السیاسات للمزید من تعزیز نتائجه الایجابیة. و یحاول المقال تسلیط الضوء علی النتائج الایجابیة والسلبیة لتمکین المراة الایرانیة. و أسلوب البحث هو من النوع القیاسی، و تم اعتماد العینة بشکل عشوائی بسیط ملأ خلالها 405 أشخاص، استمارة البحث. و تم اختبار ست فرضیات للبحث من خلال المعطیات المتاتیة من الاستمارات. و أظهرت نتائج البحث بان تمکین المرأة یترک من وجهة نظر المرأة اثارا ایجابیا علی مؤسسة الاسرة والمؤسسات الاقتصادیة والسیاسیة و ان هذه الاثار الایجابیة هی أقل فیما یخص المؤسسات الدینیة. لکن من وجهة نظر الرجل فان المعطیات تشیر إلی أن تمکین المراة بوصفه ظاهرة اجتماعیة حدیثة، لیس له اثار ذی مغزی علی المؤسسات الدینیة والاقتصادیة والسیاسیة کما انه یترک بالتزامن اثارا ایجابیة و سلبیة علی مؤسسة الاسرة.